NSA: Brak współpracy z inspektorem może kosztować zatwierdzenie zakładu!
W dniu 17 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku NSA w sprawie dotyczącej zawieszenia zatwierdzenia zakładu produkcji żywności.
Sprawa miała istotne znaczenie dla praktyki stosowania rozporządzenia nr 2017/625 w zakresie kontroli urzędowych. Kluczowy problem prawny dotyczył tego, czy właściwy organ może zastosować środek zaradczy (zawieszenie zatwierdzenia) jedynie na podstawie podejrzenia niezgodności, w sytuacji gdy przedsiębiorca uniemożliwia przeprowadzenie kontroli.
Stan faktyczny:
Przedsiębiorca, wobec którego wcześniej została już wydana decyzja o zawieszeniu działalności, mimo ponawianych prób organu weterynaryjnego:
- odmówił wpuszczenia kontrolujących na teren zakładu,
- nie wskazał osoby upoważnionej do reprezentacji,
- nie złożył wymaganych wyjaśnień.
W efekcie Powiatowy Lekarz Weterynarii ponownie zawiesił zatwierdzenie zakładu. Po wyczerpaniu środków odwoławczych sprawa trafiła do NSA, który rozpatrywał skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wcześniejszego wyroku.
NSA oddalił skargę, wskazując m.in. że
- Prawo organu do zawieszenia zatwierdzenia nie jest ograniczone wyłącznie do sytuacji stwierdzenia niezgodności. W wyjątkowych przypadkach — gdy skuteczne przeprowadzenie kontroli nie jest możliwe z winy przedsiębiorcy — dopuszczalne jest działanie prewencyjne także na etapie podejrzenia niezgodności (art. 137 i art. 138 ust. 2 lit. j rozporządzenia nr 2017/625).
- Zasada proporcjonalności (art. 5 ust. 4 TUE) została zachowana — zawieszenie zatwierdzenia miało na celu ochronę zdrowia publicznego i nie było środkiem nadmiernym, biorąc pod uwagę dotychczasowe uchybienia oraz brak współpracy ze strony podmiotu.
- Właściwe organy mają obowiązek reagować w sposób efektywny i odpowiedni, a ich działania nie muszą czekać na ostateczne potwierdzenie niezgodności, jeśli samo zachowanie przedsiębiorcy skutecznie uniemożliwia ich wykrycie lub wyeliminowanie.
Orzeczenie NSA to istotny sygnał dla przedsiębiorców działających w sektorze żywnościowym. Pokazuje, że brak współpracy z organem kontrolnym może być traktowany równie poważnie jak faktyczna niezgodność z przepisami prawa żywnościowego.
Wnioski praktyczne dla zakładów:
- Należy zadbać o wewnętrzne procedury na wypadek nieobecności osób zarządzających – w tym wyznaczenie osób upoważnionych do reprezentowania zakładu podczas kontroli.
- Utrudnianie działań organu nie chroni przed konsekwencjami — wręcz przeciwnie, może doprowadzić do zastosowania najdalej idących środków, łącznie z zawieszeniem działalności.
- Każde działanie organu ocenia się nie tylko przez pryzmat formalnych przesłanek, ale też celów prawa żywnościowego, w tym zapewnienia ochrony zdrowia i interesu konsumenta.
Treść wyroku dostępna jest tutaj: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/8BE495DCB4
Nasza Kancelaria oferuje wsparcie w zakresie kontroli urzędowych, koniecznej dokumentacji, reprezentacji w postępowaniach administracyjnych. Pomagamy podmiotom z branży spożywczej działać bezpiecznie i zgodnie z prawem.
