19 czerwca 2025 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał przełomowy wyrok w sprawie C-200/24, w którym jednoznacznie uznał, że art. 94a ust. 1 ustawy — Prawo farmaceutyczne, zakazujący reklamy aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności, narusza prawo UE.
Co orzekł TSUE?
- Zakaz reklamy aptek w Polsce narusza dyrektywę o handlu elektronicznym, a także swobodę świadczenia usług oraz swobodę przedsiębiorczości.
- Dyrektywa 2000/31/WE umożliwia przedstawicielom zawodów regulowanych — takim jak farmaceuci — korzystanie z informacji handlowych on-line w celu promowania swojej działalności. Chociaż treść i forma tego rodzaju informacji muszą być zgodne z określonymi zasadami dotyczącymi wykonywania zawodu, zasady te nie mogą wprowadzać całkowitego zakazu wszelkiej reklamy, jak ma to miejsce w Polsce.
- Nie ma znaczenia, że zakaz dotyczy wyłącznie farmaceutów zatrudnionych w aptekach. Dyrektywa zezwala wszystkim farmaceutom na samodzielne reklamowanie się. Nie można jej „obchodzić” przez ograniczanie prawa do reklamy tylko wybranym grupom.
- Zakaz reklamy aptek wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu ochrony zdrowia publicznego, jakim jest przeciwdziałanie nadmiernemu spożyciu produktów leczniczych.
Zdaniem TSUE, Polska nie wykazała, że zakaz ten jest zgodny z zasadą proporcjonalności. Cel ograniczenia — jakim jest walka z nadmiernym spożyciem leków – może być osiągnięty przy użyciu mniej restrykcyjnych instrumentów, np. przez regulację treści reklamy.
Czy zatem zakaz reklamy aptek nadal obowiązuje?
- Formalnie — tak, bo nie został jeszcze usunięty z systemu prawa krajowego.
- W praktyce jednak organy administracji publicznej, w tym Państwowa Inspekcja Farmaceutyczna, nie mogą go stosować. Jak wynika bowiem z utrwalonego orzecznictwa TSUE, nie wolno im nakładać kar na podstawie przepisu sprzecznego z prawem unijnym (zob. np. wyrok z 9 września 2003 r. w sprawie C-198/01).
Jeśli mimo wyroku organ administracji nałożyłby karę — sąd administracyjny ma bezwzględny obowiązek ją uchylić (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z 12 września 2019 r., sygn. akt: VIII SA/Wa 333/19).
Pełna treść wyroku dostępna jest pod poniższym linkiem: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=301356&pageIndex=0&doclang=pl&mode=req&dir=&occ=first&part=1&cid=9238832
📞 22 398 60 79
📌 Wiejska 17 lok. 6, 00-480 Warszawa
📧 biuro@food-law.pl
🌐 www.food-law.pl
